Khoá tu 5 ngày thắm thoát đã trôi qua. Ở đây thời gian dường như qua nhanh hơn nơi phố thị bận rộn. Tôi có cảm giác như thế dù biết rằng thời gian lúc nào cũng đều đặn vô tư. Có lẽ vì tôi muốn được an dưỡng thêm một lúc nữa trong không gian bình an, giữa những nụ cười. Muốn được mỗi sáng thức dậy thấy cuộc đời mang nhiều ý nghiã. Muốn được mỗi đêm đi ngủ mỉm cười khi thấy mình đã sống trọn một ngày.

Càng ngày tôi càng thích sự tu học. Tôi đã thấy có nhiều điều hay mà chỉ trong một khoá tu, mình mới có thể học và kinh nghiệm được. Nhưng không phải vì vậy mà chuyến đi tu học nào cũng dễ dàng. Về đến khoá tu thường là kết quả của một công trình phấn đấu. Phần nhiều hay thiên về nội tâm vì gia đình tôi may mắn được khá đầy đủ về vật chất.

Năm nào cũng vậy, vừa hết khoá tu là tôi đã mong đến khoá tu sang năm. Tôi còn nhớ là mình đã rất hăng hái tự hứa sẽ về sum hợp với gia đình thứ hai nầy. Một gia đình tâm linh tuy ít dịp gần nhau nhưng rất là gắn bó. Tuy vậy, một hai tháng trước ngày về khoá tu mới, mỗi lần nghĩ đến phải xa nhà 5 ngày là tôi có cảm giác hơi đắn đo e ngại. Chúng tự dưng có mặt, dù tôi rất thích đi tu học và lần nào cũng được nhiều lợi lạc. Nếu cảm giác e ngại nầy mà mạnh thêm một chút, có lẽ tôi sẽ không đủ ý chí để ghi danh. Ý thích tu học của tôi sẽ mất cơ hội trở thành một hành động cụ thể tốt lành. Thích nhưng mà e ngại. Tôi đã dành khá nhiều thời giờ tìm hiểu và phấn đấu với sự mâu thuẩn nầy.

Trước tiên tôi xem xét những lý do liên quan đến hai chữ "tu học"? Tôi đã từng có những ý niệm như thế nào về lãnh vực nầy? Chúng có trung thực hay không? Một vài thành kiến lệch lạc khi xưa, tuy không được mời nhưng cũng tự động nhô lên trên ý thức tôi. Ví dụ như những hình ảnh cực khổ, cô độc, gò bò, những nhọc nhằn mà một người bình thường khó lòng chịu được. Dù không hiểu rõ lý do đằng sau những hành động đó, tôi từng tin tu là phải vậy, phải có gì đặc biệt hơn người khác. Bên ngoài tuy tôi khăng khăng như thế, bên trong tôi thường bâng khuâng không biết mình có muốn trở thành như vậy hay không. Tôi hơi ngạc nhiên khi thấy ý niệm mâu thuẫn nầy vẫn còn vết trong tâm mình, dù chúng đã yếu đi rất nhiều so với nhiều năm về trước. Ðôi khi tôi vẫn bị vướng mắc, dù đã nhiều lần kinh nghiệm rằng sự thật không hẳn như tôi tưởng.

Rồi tôi nghĩ đến vấn đề thời gian. Năm ngày có hơi dài chăng? Nhất là đối với những người có gia đình, đôi khi còn có thêm con nhỏ. Ngồi ôn lại cảm giác của mình qua những dịp tu học trước, tôi thấy điều nầy không hẳn đúng. Thỉnh thoảng tôi cũng có những cảm giác đắn đo tương tợ đối với các ngày tu học hàng tháng. Dù chỉ một ngày cũng có thể trở thành rất dài, nếu trùng vào lúc tôi đang có nhiều dự định. Tôi thấy cảm giác của mình bị ảnh hưởng quá nhiều bỡi thói quen và hoàn cảnh. Về đến khoá tu thì những cảm giác e ngại bồn chồn giảm dần. Chúng mất hẳn khi sự an lạc bắt đầu có mặt trong tâm thức. Chưa về thì ngại nhưng lúc đi thì quyến luyến. Ðó là cảm giác thông thường của tôi. Dù sao thì trước khi về đây, mỗi lần nghĩ đến phải xa nhà 5 ngày thì tôi cũng phải cố giữ chánh niệm thật nhiều.

Tôi cũng quan sát cách mình thường hay suy nghĩ về nhiều việc khác có thể sẽ xảy ra cùng lúc với khoá tu. Có thể là chuyện vui như được con cháu mới. Có thể là chuyện buồn như tai nạn, đám ma. Hầu như việc nào cũng cần sự hiện diện của mình. Ngoài ra còn hàng trăm chuyện khác, từ công ăn việc làm cho đến vấn đề sức khỏe. Ðầu óc tôi không ngừng suy tính xếp đặt, việc nầy chưa ngã ngủ thì đã bắt sang việc khác, cứ như là mình biết được tương lai vậy. Từng đợt tư tưởng quen thuộc thúc đẩy tôi làm đủ thứ. Nếu không được thiện tri thức nhắc có lẽ tôi đã quên bẳng việc ghi danh tham dự khoá tu.

Tôi nghĩ phần đông chúng ta đã từng trải qua những kinh nghiệm tương tự. Hoàn cảnh chúng ta, tôi thấy giống như lời người xưa, "ường đi khó nhưng không khó vì ngăn sông cách núi, mà khó vì lòng người ngại núi e sông". Trong không gian an tĩnh của khoá tu, tôi có dịp nhìn lại tâm thức mình trước đó để mỉm cười và thông cảm.

Tôi thấy trở ngại tinh thần của mình đa số chỉ là những chuỗi dài tư tưởng có khuynh hướng không muốn cho mình thay đổi. Tôi muốn "như vậy" thường là một ý nghĩ rất mạnh. Nó định hướng cuộc đời của mình. Mình tập nhiều thói quen và lập ra nhiều khuông khổ chỉ để cũng cố sự "như vậy" nầy. Khi theo chúng mình cảm thấy rất tự chủ, dù đôi khi chúng cũng làm cuộc sống mình khá bấp bênh. Lúc nhỏ tôi rất tự hào về sự tự chủ nầy và lúc nào cũng sẵn sàng để bênh vực nó. Bây giờ nhìn lại những diễn tiến của đời mình, tôi không khỏi bâng khuâng về những cái "như vậy" của mình. Có thật tôi muốn "như vậy" chăng? Giữa cuộc sống vô thường, tôi có thể "như vậy" mãi hay không?

Gần đây, tôi hiểu thật ra tôi chỉ muốn được hạnh phúc. Ðời sống tôi là một bản đồ, tôi đã tự vẽ để đi tìm cái hạnh phúc đó. Những cái "như vậy" của tôi là những nơi nghỉ tạm, được rồi mất, đến rồi đi. Chúng không ngoài sự nắm bắt và xua đuổi thường tình. Tôi nắm bắt những gì dễ chịu và xua đuổi những gì khó chịu. Những hành động nầy lúc mới bắt đầu thường đòi hỏi một nỗ lực đáng kể, đôi khi phiền toái nữa, nhưng sau khi đã quen rồi thì tôi bắt đầu cảm thấy vui thích. Ðây là hạnh phúc chăng? Tôi không chắc, vì hạnh phúc với tôi vẫn còn là một tĩnh từ. Dù sao tôi cũng muốn giữ "như vậy" mải! Cách dễ nhất là lập đi lập lại những gì mình đã làm. Chúng tiếp tục đòi hỏi phần lớn thời giờ và sinh lực của tôi. Dần dà những gì mới mẻ thường có nghĩa là thêm một gánh nặng. Chuyện tu học dù tốt mấy đi nữa cũng không ra ngoài lệ này.

Hiện nay những trở ngại tinh thần trên không còn áp bức tôi nhiều như những lần tu học đầu. Nhưng cũng nhờ chúng, tôi cảm thông được những khó khăn mà phần đông chúng ta đã trải qua. Theo tôi đây là một nỗ lực rất đáng để hãnh diện và khích lệ. Hằng năm tôi cố dành ra 5 ngày để tập hiểu 360 ngày "như vậy" đã qua, cũng như để chuẩn bị cho 360 ngày đang đến. Tôi cũng thấy không hẳn là phải chờ về đến khoá tu, sự tu học đã bắt đầu ngay lúc tôi nẩy ý muốn làm mới cuộc đời mình.

Hình Ảnh Trong Khoá Tu Hè 2001

Mục Lục