Xưa có một vì Tỳ kheo, cất một cái am trên một sườn núi vắng vẻ để tu tập thiền định. Dưới chân núi là một con sông, có một chuyến đò qua lại. Mỗi khi vị Tỳ kheo muốn xuống núi hành đạo đều phải đi qua chuyến đò ấy. Người đưa đò là một bà lão tuổi trên 50, trông vẫn còn rất khỏe mạnh.
          Một hôm, khách qua sông ngạc nhiên khi thấy người đưa đò không còn là bà lão ấy nữa, mà là một thiếu nữ rất duyên dáng trẻ đẹp, dung nghi trang trọng, cử chỉ thanh cao. Hỏi ra mới biết, cô gái ấy là người ở xứ xa đến, một ngày nọ gỏ cửa bà lão xin ở trọ và muốn giúp bà một tay đưa khách qua sông. Thấy cô là người xinh đẹp, lại đoan trang, hiền dịu, bà lão thương mến vô cùng, và nhận lời cô ta. 
          Từ đó, khách sang sông thăm thầy và ngoạn cảnh mỗi ngày càng trở thêm một đông. Có lẽ ai cũng thích qua đò để được ngắm dung nhan giai nhân và cái vẻ thướt tha mềm mại của đôi tay ngà đưa mái chèo nhẹ trên mặt nước. 
          Thầy Tỳ kheo thỉnh thoảng khi có việc cũng phải xuống núi lấy đò qua sông. Nhưng có điều lạ, khi qua bên kia sông rồi, những người khác chỉ phải trả có một xu, nhưng đối với thầy, cô chèo đò lại đòi đến hai xu!
          Vị Tỳ kheo ngạc nhiên hỏi lý do vì sao thầy lại phải trả đắt hơn những người khác. Cô gái cười nói: "Mọi người qua đò chỉ có qua đò thôi. Còn thầy, ngoài việc qua đò, thầy còn lén ngắm nhìn tôi nữa nên thầy phải trả gấp đôi!" Không muốn cãi cọ lôi thôi với một cô gái, vị tỳ kheo đành phải chịu trả cho cô hai xu. 
           Lần sau, có việc phải xuống núi, thầy lại phải đi sang chuyến đò. Lần này, vị Tỳ kheo bước xuống đò nhưng chỉ cúi mặt xuống đất mà không hề nhìn cô lái đò. Trong suốt chuyến đi, thầy ngồi yên nhìn xuống sàn thuyền, không hề liếc nhìn gì đến cô gái. Sang đến bến, mọi người lần lượt trả tiền đò và lên bờ. Ðến lượt thầy, cô gái bắt trả đến bốn xu!
          Thầy ngạc nhiên hỏi: "Lần trước, cô bảo tôi qua đò vì liếc nhìn cô nên phải trả gấp hai, nay tôi không hề nhìn cô mà chỉ cúi mặt xuống sàn đò, tại sao cô lại đòi tôi phải trả gấp tư?"
          Cô gái trả lời rất nghiêm trang: "Mấy lần trước, thầy chỉ dùng mắt nhìn ngắm mặt và bên ngoài của tôi mà thôi. Hôm nay tuy thầy không dùng mắt mà thầy dùng tâm, và nhìn hết toàn thân tôi, nên tôi bắt thầy phải trả gấp tư." 
          Nghe xong thầy Tỳ kheo phát lên cười và chợt ngộ. Ngoảnh lại, cô lái đò đã biến đi đâu mất. Từ đó chỉ còn lại bà lão đưa khách sang sông...
Minh Chiếu
Mục Lục