Nhà Triệu Phú Bị Chứng Bệnh Nghẹt Thở

Mấy lúc gần đây, nhà triệu phú nọ bỗng thấy trong người có những triệu chứng bất thường: nằm nhà thì thôi hễ lúc nào tra bộ âu phục vào để đi đâu, thì nội trong một giờ sau bỗng thấy dường như bị nghẹt thở, máu xông lên đầu, trong cổ ngứa ngáy, bắt ho hen.

Thói thường, nhà giàu đứt tay cũng bằng ăn mày đổ ruột, không để mất thì giờ, ông bèn đến nhờ một vị bác sĩ khám bệnh. 
- Ông thấy khó thở, nặng đầu, thường ho khúc khắc? 
- Vâng, đúng thế. 
- Phổi ông suy, ông nên tạm gác bỏ hết công việc nhà, vào bệnh viện nằm độ một tháng, để tôi theo dõi căn bệnh và điều trị. 
- Tôi xin vâng lời ông. 
Hôm sau nhà triệu phú đã có mặt trong nhà thương. Người ta rọi phổi, thử đàm, thử máu, tiêm thuốc bổ... Và linh diệu thay, ngay hôm đầu nằm trong nhà thương ông đã thấy nhẹ thở, hết ho hen. Tuy thế ông vẫn chờ hết một tháng mới dám xin về, trong lòng nhẹ nhõm vì đã thoát bệnh. Về đến nhà, mau mau ông thay đồ đi thăm bạn bè quyến thuộc. Nhưng quái lạ, vừa xuống khỏi thang lầu, ông lại thấy bệnh cũ tái phát, vẫn nghẹt thở, máu xông lên đầu, trong cổ ngứa ngáy, lại ho hen...

Những bạn thân ông bàn: đã chịu tốn tiền chạy chữa thì phải tìm cho trúng thầy, chữa tuyệt căn, tại sao không sang Pháp nhờ những vị giáo sư trứ danh điều trị? 

Thế là nhà triệu phú ta lại bay sang Pháp. Ở Paris giáo sư tài danh không thiếu. Ông chọn một địa chỉ có tiếng nhất. 
- Ông thấy khó thở, nặng đầu, thường ho khúc khắc? 
- Dạ vâng. 
- Phổi ông yếu. 
- Vị bác sĩ của tôi bên nhà cũng nói như ông. 
- Nhưng dưỡng bệnh chưa đủ, theo tôi, cần phải mổ để cắt bớt một lá phổi hư, ông mới khỏi hẳn bệnh.  
Rồi ông vào bệnh viện. Và cũng như lần trước là ngay hôm đầu vào bệnh viện tự nhiên ông không còn thấy những triệu chứng bất thường nữa. Tuy thế ông vẫn ngoan ngoãn nằm để làm đúng theo lời bác sĩ dạy. Hai tháng sau cuộc giải phẩu, vị bác sĩ cho phép ông ra khỏi bệnh viện. 

Ông hớn hở, nhẹ nhàng về phòng thay đồ mới để đi dạo phố cho biết xứ lạ quê người. Nhưng quái lạ, đi chưa đến đầu phố, chứng bệnh cũ đã trở lại: ông thấy khó thở, trong cỗ ngứa ngáy, ho khúc khắc. 

Ông bắt đầu ngờ vực tài năng của vị bác sĩ. Ông trộm nghĩ: vị giáo sư ấy chưa ắt đã là Hoa Ðà tái thế. Xưa nay người ta đã chẳng đồn: phải sang Thụy Sĩ mới gặp những y sĩ chuyên trị bệnh phổi? Giàu như ông, chuyện ấy đâu có khó khăn gì. Ngày hôm sau ông đã có mặt tại phòng mạch của một vị giáo sư có tiếng nhất ở thủ đô Thụy sĩ. 

Lớp tuồng cũ lại diễn. Vị bác sĩ gõ xương, gõ ngực, rọi phổi, thử máu, thử đàm rồi lại cũng nói:
- Theo bệnh trạng của ông, chích thuốc dù là thuốc tiên cũng không thấm vào đâu cả. Ông phải chịu mổ để tôi cắt bớt một lá phổi, họa chăng ông mới có thể sống thêm đôi ba năm nữa... 
Nhà triệu phú toát mồ hôi, nói không nên lời song cũng gượng gạo khẻ đáp:
- Nhưng thưa ông, tôi vừa bị mổ và người ta đã cắt bớt của tôi một lá phổi rồi. Bây giờ ông đòi mổ để lấy thêm một lá phổi nữa thì tôi mới lấy gì để thở?
- Chịu hay không đó là quyền của ông. Nếu ông không chịu thì tôi cũng có bổn phận báo cho ông biết để ông lo liệu thu xếp việc nhà: ông chỉ còn sống nữa độ ba tháng là nhiều. 
Hai lớp áo của nhà triệu phú đã thấm ướt mồ hôi, ông thấy lành lạnh ở xương sống.

Ngay hôm ấy, ông quay về Paris để tận hưởng ba tháng chót của cuộc đời. Ông xài tiền phung phí không tiếc rẽ. Sáng chiều, mỗi buổi ông đi ăn ở một hiệu sang trọng nhất. Quần áo sắm đầy tủ, ông định mỗi buổi thay một bộ đồ cho đến ngày lìa trần. Nhưng một hôm ông sực nhớ chưa đặt may sơ mi. Ông bèn vào một hiệu may sơ mi có tiếng nhất ở phố Rivoli. 
- Tôi cần dùng nhiều sơ mi, ông chọn hộ tôi thứ hàng nào tốt nhất. 
- Chúng tôi biết đối với khách hàng phong lưu như ngài, giá cả là phụ thuộc, nhưng muốn có chiếc sơ mi khéo xin ngài cho phép chúng tôi đo lấy kích tấc của ngài, mời ngài sang phòng kế đây. 
Người thợ may vừa đo vừa hô to cho viên thơ ký ghi vào sổ:
- Vạt trước dài 75, vạt sau dài 80, vòng kích 90, vòng cổ 40...
Ðến đây nhà triệu phú chặn ngang.
- Ông có đo lầm chăng? Vòng cổ tôi chỉ có 38 phân thôi!  
- Thưa ngài, chúng tôi rất có thể lầm, song sợi thước dây thì chắc chắn không thể lầm. Ðây chúng tôi đo lại để ngài xem tận mắt, có phải vòng cổ ngài đo được 40 phân không? 
- Mắt tôi có thể mờ song trí nhớ tôi vẫn chưa lẫn, tôi đã bảo với ông là vòng cổ tôi chỉ có 38 phân. Xin nhớ cho, đâu phải lần đầu tiên tôi mới mặc sơ mi?
- Thưa ngài, chúng tôi đâu dám nghĩ rằng ngài lảng trí song với 30 năm kinh nghiệm trong nghề chúng tôi có thể quả quyết rằng: vòng cổ ngài đo là 40 phân, nếu chúng tôi theo ý ngài may vòng cổ có 38 phân, thì thưa ngài, lúc mặc sơ mi vào độ một giờ sau ngài sẽ thấy nghẹt thở, máu dồn lên đầu, ngứa ngáy trong cổ và ho khúc khắc... 

Ðây chỉ là một câu chuyện vui, người ta thường kể cho nhau nghe sau buổi ăn để rồi cùng nhau cười xòa. Nhưng nếu suy nghĩ kỹ, chúng ta sẽ nhận thấy nó còn hàm súc một triết lý về đời sống rất hay. Chúng ta đã chẳng thường khi nhận thấy nhiều triệu chứng bất thường trong tâm hồn? Chúng ta lo âu, sợ sệt, phiền muộn, giận ghét, oán thù. Chúng ta tức mình, giận người, ghét đời. Chúng ta thường đau khổ. Chúng ta đau khổ đã nhiều. 

Và chúng ta cũng như nhà triệu phú kia, cũng muốn tìm biết nguyên nhân của những nỗi đau khổ ấy để diệt trừ nó đi. Song chúng ta cũng lại giống những y sĩ trong truyện tiếu lâm nói trên, chỉ lo tìm những nguyên nhân xa vời. Chúng ta đổ lỗi cho người, cho xã hội, cho đời sống. Người chưa hoàn thiện, xã hội còn bất công, đời vẫn là bể khổ. 

Nhưng cơ hội để làm công việc lớn hiếm lắm. Nếu chúng ta chỉ chờ dịp để làm một công việc phi thường mà các báo phải nêu lên trang nhất, như viên bác sĩ Bombard vượt Ðại Tây Dương trên một chiếc bè, như việc của hai nhà thám hiểm Hy Mã Lạp Sơn vừa kể trên, hoặc để lập những kỳ công mà sử sách phải ghi chép như công nghiệp của Trần Hưng Ðạo, Nguyễn Huệ, thì có khi suốt đời chúng ta không làm nên công việc gì cả. 

Trái lại, ai chẳng có dịp để làm những công việc nhỏ? Một thiếu nữ lãnh dạy lớp tiếng Việt vào buổi tối. Một người cha tận tụy làm việc để nuôi bầy con dại, lo cho chúng ăn học nên người. Một nhà văn vật lộn với nghèo túng, chứ không chịu bẻ cong ngòi bút để xu phụ tiền tài. Một học sinh chăm chỉ, siêng năng hoàn tất chương trình.  

Những việc nho nhỏ này cũng đòi hỏi người làm một chí khí, một cang trường, một lòng hy sinh chẳng kém những việc lớn như phiêu lưu hay mạo hiểm. Nói về những người cha gia đình đông con, một người nào đã chẳng gọi là "những nhà đại phiêu lưu của thế kỷ"? 

Những việc nho nhỏ ấy càng cao quý vì đó là những công việc tầm thường làm trong âm thầm, trong lặng lẽ, trước sự hờ hững của loài người. Chỉ có những tâm hồn cao thượng mới có thể làm những việc mà không cần người chứng kiến. 

Chúng tôi đồng ý với ông Andrew Carnegie khi ông khuyên các bạn trẻ "Hãy mơ làm những việc lớn", nhưng chúng tôi muốn nhấn thêm... song trước đó các anh HÃY LÀM XONG NHỮNG VIỆC NHỎ. Biết tập mình làm xong những việc nhỏ hằng ngày tức là dự bị để làm nên những việc lớn sau này.  
 

Phạm Cao Tùng


Có nơm là vì cá, đặng cá hãy quên nơm. Có dò là vì thỏ, đặng thỏ hãy quên dò. Có lời là vì ý, đặng ý hãy quên lời. Ta sao tìm đặng người biết quên lời, hầu cùng nhau bàn luận.
Mục Lục