Ðừng Nhìn Ðời Bằng Cặp Mắt Chim Cú

Trong một buổi giảng về tâm lý học, ông giáo sư đột nhiên cầm một tờ giấy trắng đưa lên cao và hỏi các sinh viên: "Các anh nhìn kỹ tờ giấy này rồi cho tôi biết các anh đã thấy gì?" Cả lớp đồng thanh đáp: "Có một vết mực đen nhỏ ở giữa tờ giấy." Ông giáo sư tủm tỉm cười, nói: "Ðúng thế, quả thật ở giữa tờ giấy trắng này có một vết mực đen nhỏ, nhưng tại sao các anh lại chú ý đến một vết mực bé nhỏ mà không để ý đến những khoản trắng tinh của tờ giấy, mà chính những khoản trắng này mới là phần lớn hơn?"

Thưa anh, có phải riêng gì mấy cậu sinh viên này mới có cái nhìn bi quan như thế đâu. Phần đông chúng ta cũng đều có cái thói quen tai hại ấy. Bởi thói thường những màu đen, màu xậm, dễ làm cho chúng ta chú ý hơn những màu tươi sáng. Do đó, lắm người luôn luôn bực dọc, buồn rầu, lo sợ, bất mãn để rồi đâm ra chán đời, yếm thế.

Ði xem hát họ bực dọc vì chiếc ghế ngồi không êm ả, trong khi đó họ quên thưởng thức vở kịch rất ý nhị đang diễn trên sân khấu. Bực.

Ðọc một quyển sách y học, trong đó kể lại một cách tỉ mỉ, triệu chứng đủ các căn bệnh, họ đâm ra hốt hoảng vì nhận thấy trong người có một vài triệu chứng của một căn bệnh nào đó, trong khi ấy họ quên rằng có hằng trăm căn bệnh nguy hiểm khác trong sách có kể mà họ đã thoát khỏi vì không hề có một triệu chứng nào cả. Sợ. 

Là đoàn viên của một tổ chức mà họ rất ưa thích và cũng rất tin tưởng nơi những người hướng dẫn, nhưng rồi lật bật họ cũng xin rút lui ra khỏi nhóm, chỉ vì bất đồng ý kiến với một người nào đó trong ban tổ chức. Hỏng. 

Ðời đã không có gì là toàn thiện, toàn hảo, một khi chúng ta bắt chước con chim cú, híp đôi mắt lại trước ánh sáng, tất nhiên chúng ta chỉ thấy đời đen tối, không có một người nào đáng cho chúng ta tin, một vật nào đáng cho chúng ta quý, một việc nào đáng cho chúng ta làm, một lý tưởng nào đáng cho chúng ta theo.

Người bi quan định nghĩa: mặt trời là một tinh tú tạo ra... bóng tối, hoa hồng là một loài hoa... có gai, con người là... hung bạo và gian ác đối với nhau, khoa học là cha đẻ... của bơm nguyên tử, tôn giáo là liều thuốc... ru ngủ tâm hồn.

Có thể họ có lý một phần nào đó. Song như thế có ích lợi gì cho họ? Hay lại chỉ làm cho họ thêm chán nản, mất lòng tin, mất hy vọng và chán đời? 

Người lạc quan có thể định nghĩa cách khác: mặt trời là một tinh tú tạo ra ánh sáng, hoa hồng là một loài hoa có hương thơm, con người là đức Thích Ca, là thánh Vincent de Paul, là Gandhi, khoa học đã tạo ra điện lực, tôn giáo là liều thuốc chữa trị cho căn bệnh khổ đau. Và như thế họ sẽ giàu thêm hăng hái, thêm tin tưởng, thêm vui sống, những động lực thúc đẩy họ đến thành công. 

Bởi thế trong khi nhà trường bỏ quên không dạy đến, chúng ta phải luôn đề cao tính lạc quan, yêu đời, cho nó là một đức tính quan trọng và tự nhắc nhở chúng ta phải luôn luôn lạc quan, bất luận là ở đâu và trong lúc nào.

Lạc quan trước hết là một thái độ của tinh thần. Chỗ khác nhau giữa một người lạc quan và một người bi quan là ở nơi góc cạnh nào họ đã phóng tầm con mắt nhìn đời. Người bi quan có một tinh thần tiêu cực, lúc nào họ cùng sẵn sàng để nhìn thấy cái mặt trái, cái mặt đen đúa và xấu xa nhất của sự vật. Họ nhìn đời bằng cặp mắt chim cú, chỉ trông thấy trong bóng tối và nhắm đôi mắt lại trước ánh sáng. Người lạc quan nuôi một tinh thần tích cực, lúc nào cũng chờ đợi một cái gì hay, một cái gì tốt. Họ nhìn đời bằng cặp mắt của con người, mở ra khi ánh sáng tỏa chiếu và nhắm lại trong đêm tối.

Anh sẽ bảo rằng không dám nhìn vào sự thực như thế là hèn nhát, là không thiết thực ư? Không phải thế, sự thực là khi chúng ta đã tập đặng cái tinh thần tích cực ấy rồi, thì tự nhiên là chúng ta sẽ thấy nổi bật lên những điểm đáng cho chúng ta lạc quan thật.

Tuy khoa học chưa hoàn toàn giải thích nổi, song các nhà tâm lý học nhận thấy điểm này là: tư tưởng chúng ta có một đặc tính là phản chiếu lại những gì nó tỏa ra. Nói một cách cụ thể, đời là một tấm gương soi, đứng trước tấm gương nếu anh nhăn nhó, mếu máo, thì trong nét gương mặt anh cũng sẽ nhăn nhó, mếu máo. Còn ngược lại, nếu anh tươi cười thì trong gương nét mặt anh cũng sẽ tươi cười theo.

Nếu anh chỉ nói, chỉ nghĩ đến thành công, hạnh phúc, anh sẽ có thành công và hạnh phúc. Và nếu anh lo ngại thất bại, sợ tai họa, thì tai họa, thất bại sẽ đến với anh.

Ðiều này ông bà ta ngày xưa nhờ kinh nghiệm cũng đã nhận thấy, nên khi mở hiệu buôn chỉ chọn những tên hiệu rất lạc quan như là: Ðại lợi, Hưng thịnh, Phúc lợi, còn khi xuất hành hễ ai nói chìm ghe, xe lật thì sẽ bị các cụ quở mắng to.

Ngày nay, tâm lý học và y học giải thích: những tư tưởng hắc ám sẽ làm kiệt quệ các quan năng tinh thần và thể chất. Trong quyển Con Ðường Hạnh Phúc, bác sĩ V. Pauchet viết: "Các quan năng thể chất hoặc tinh thần của chúng ta, có thể bị những tư tưởng tiêu cực như bực tức, oán thù, ghen tị, lo âu, buồn bã, sợ sệt, làm sai lệch." Mà một khi cơ thể làm việc không điều hòa thì chúng ta làm việc gì cũng sẽ vấp váp, cũng hư hỏng. Những người lái xe sau khi vừa gặp một tai nạn, có thể xác nhận điều này: mấy ngày đầu khi cầm lại tay lái, họ không còn đặng vững vàng như trước.

Như anh thấy, theo kinh nghiệm cổ truyền, hay theo khoa học, chúng ta chẳng có ích lợi gì mà nuôi những tư tưởng tiêu cực. Tính bi quan chỉ có thể làm hại ta mà thôi. Ðừng nhìn đời bằng cặp mắt chim cú nữa. Hãy mở to đôi mắt trước những gì tươi sáng, tốt đẹp mà đời hiến cho chúng ta. 
 

Phạm Cao Tùng

Mục Lục