- A! Con bướm vàng! Con bướm vàng cao sang đang lướt ngang trên lá bục!

Nhưng đuổi theo nó làm chi? Ðã dễ gì em bắt được! Mà dù em có nắm được trong tay, nó cũng chỉ còn là thân hình một con nhộng; hai cánh vàng sẽ tan ra làm muôn mảnh vụn trong năm ngón tay siết chặt của em thôi!

Em có nhớ chăng, những buổi chiều hồng, rong chơi trong đồng rộng? Em có định ý bắt đâu, thế mà những con bướm trắng, bướm vàng bỗng rủ nhau đến đậu quanh em.

Cũng thế, em ơi! Ngày em biết không cần đuổi theo hạnh phúc là ngày hạnh phúc bay lại đậu gần em. Em hãy thản nhiên, để yên cho nó đậu. Nếu em cựa quậy định ý bắt, là nó vụt bay đi. Ðừng bảo nó khó tính, chính vì em đã khó tính, muốn đuổi bắt cho được nó để giam lại, nên nó phải bay đi.

Anh đã từng thấy mỗi năm, đến trưa mồng năm tháng năm, người ta đi tìm bắt những con thằn lằn, rắn mối... đem về làm thuốc. Họ đi lang thang cả buổi trưa mà chẳng bắt được con nào. Họ không bắt được có lẽ là tại buổi trưa quá nắng, rắn rít đều ẩn vào bụi sâu. Nhưng cũng có lẽ là tại người ta ùa nhau đi tìm. Trong chữ tìm đã sẵn nghĩa khó gặp. Anh đã từng thấy nhiều kẻ chạy đi tìm chính những vật họ đã nắm trong tay. Khi thôi tìm thì té ra chúng nằm sờ sờ ra đấy!

Em ơi, hạnh phúc rất giản dị. Nó nằm sẵn trong lòng. Nếu không nhận thấy ở trong lòng thì không thể gặp nó ở đâu cả, dù em có đi tìm khắp mặt đất.

Có những đứa bé rất dại khờ - cho nên rất dễ ác. Chúng rủ nhau đi bắt chuồn chuồn. Những con chuồn chuồn mình đỏ như trái ớt chín, có những cánh mỏng và thưa như những mảnh the nhỏ mới cắt ở một tấm the đỏ nào. Chúng đậu rung rinh, ru mình trên hoa cỏ óng. Lũ trẻ nín thở, đi nhè nhẹ từng bước, đưa tay run run, chực rình bắt chúng ở phía sau đuôi. Nhưng đã dễ gì bắt được! Thường thường phải năm bảy lần bắt hụt mới may ra có một lần kẹp được đuôi chúng ở giữa hai ngón tay.  sung sướng! - cho nên dễ điên cuồng - lũ trẻ cẩn thận ngứt mất nửa cánh chuồn chuồn rồi mới bỏ vào hộp, để chúng khỏi bay. Khi chuồn chuồn đã đầy hộp lũ trẻ ngồi bệt xuống cỏ, hớn hở dở nắp ra xem:  sao mà xấu thế! cả một đống chuồn chuồn đứt cánh đang cựa quậy lúc nhúc giữa bốn thành hộp.

Em ơi! Nếu không thể chắp thêm cánh cho nó thì thôi, đừng bao giờ cầm giữ hạnh phúc bằng cách ngứt cánh nó!

Hạnh phúc ta chờ đợi bên ngoài là những gì có cánh. Nó phải bay luôn. Và bởi thế nên nó đẹp. Khi bay, con đom đóm có thể làm cho chúng ta tưởng lầm một ánh sao trời. Nhưng khi rơi xuống cỏ, nó chỉ là một con bọ tanh tanh.

Anh nói thế không phải để khuyên em sống luôn trong ảo tưởng. Anh có cần phải khuyên em như thế làm gì khi mọi vật là ảo tưởng cả rồi? Chính biết sự đời là sương khói nên anh mới khuyên em đừng nắm bắt, gìn giữ một cái gì, nếu em muốn có hạnh phúc. Em không bao giờ muốn đón bắt một làn hương, bởi em biết nó phải tan biến. Nhưng mọi sự vật ở đời mà em tưởng bền chắc, cũng đều dần dần tan biến cả. Em ơi, làm sao em lại muốn níu chúng lại?

Ðừng nhìn anh với đôi mắt nghi ngờ như thế! Anh nói thật đấy: mọi vật đều chuyển di, xê dịch.

Không có vật gì có thể đứng yên. Chỉ có sự luôn luôn đổi thay là không bao giờ thay đổi. Dòng nước tuôn thao, đời qua không ngừng nghỉ. Cái dại của người là đã bám víu vào nhiều sự vật ở đời quá, và cái khổ của họ là phải thấy chúng tan vỡ dần.

Cho nên đừng cố nắm giữ hạnh phúc khi nó không thể ở cùng em. Em sẽ chỉ giữ lại vang bóng của nó, và một nỗi thất vọng không cùng mà thôi! Cái khôn ngoan của em là biết mở lồng đúng lúc cho chim hạnh phúc bay đi, khi nước mây bắt đầu réo gọi nó. Nếu nấn ná giam cầm, em sẽ vun trồng một mầm chết: một sáng mai nào đấy, em sẽ thấy nó chết queo giữa lồng - giữa lòng em.

Anh kết luận: đừng đuổi bắt, đừng tìm kiếm, đừng cố giam giữ hạnh phúc, khi nó không cùng em muốn ở.

Không phải tom góp cho nhiều. Chính là phải sa thải dần dục vọng. Dục vọng bớt xuống thì hạnh phúc tăng lên: cái cân hai dĩa, bớt một ít bên nầy, thì bên kia, tuy chẳng thêm chi mà thành nặng.

Không phải thâu vào cho nhiều những gì em không thể giữ được. Chính là phải phát ra những gì quý giá của lòng em. Cái cử chỉ tung vãi là cử chỉ đẹp nhất. Anh liên tưởng đến người vãi mạ tung cánh tay rộng trên nền trời, và cái mùa sau gặt hái. Phân phát hạnh phúc cho mọi người, ấy là một cách gieo mầm hạnh phúc cho chính em.

Võ đình Cường

Mục Lục